Đồng hồ bấm giờ — Chiếc đồng hồ bấm giây của thời gian

Chronograph là chiếc đồng hồ có tích hợp một chiếc bấm giờ. Ngoài việc báo giờ, nó cho phép bạn đo các khoảng thời gian trôi qua chỉ bằng một cú nhấn nút, đó là lý do cơ chế phức tạp này đã được các phi công, tay đua, thợ lặn và bác sĩ tin dùng suốt hơn một thế kỷ.

Chronograph là gì?

Từ này ghép từ tiếng Hy Lạp nghĩa là "thời gian" và "để viết", và một chronograph làm đúng điều đó: nó ghi lại đã trôi qua bao nhiêu thời gian. Một kim giây trung tâm bắt đầu, dừng và trở về không theo lệnh, trong khi các mặt số phụ nhỏ cộng dồn số phút và giờ đã trôi qua. Quan trọng là việc báo giờ bình thường vẫn tiếp tục không bị gián đoạn bên dưới, nên bạn có thể bấm giờ một sự kiện mà không bao giờ phải dừng đồng hồ của mình.

Giải phẫu một chiếc chronograph

Hai nút bấm hai bên núm vặn điều khiển chiếc bấm giờ, và mặt số được bố trí để giữ thông tin bấm giờ dễ đọc chỉ trong một cái liếc.

• Nút trên, gần vị trí 2 giờ: bắt đầu và dừng
• Nút dưới, gần vị trí 4 giờ: đặt lại về không
• Mặt số phụ giây đang chạy: cho thấy đồng hồ đang chạy, tách biệt với bộ bấm giờ
• Bộ đếm phút: cộng dồn số phút đã trôi qua, thường lên tới 30 hoặc 60
• Kim chronograph trung tâm: quét để đếm số giây đã trôi qua

Chronograph hoạt động bên trong như thế nào?

Nhấn nút bắt đầu sẽ gắn cơ chế chronograph với hệ bánh răng luôn chạy để các kim bấm giờ bắt đầu chuyển động. Những thiết kế được ngưỡng mộ nhất dùng một bánh xe cột (column wheel), một cam xoay điều phối các chức năng bắt đầu, dừng và đặt lại với cảm giác nhấn nút chính xác, thỏa mãn. Những thiết kế giá phải chăng hơn dùng hệ cam-và-đòn bẩy làm cùng công việc với chi phí thấp hơn. Một ly hợp đứng (vertical clutch) gắn bộ bấm giờ mượt mà không có cú giật nhỏ mà bạn đôi khi thấy khi một chronograph ly hợp ngang bắt đầu. Không điều nào trong số này ảnh hưởng đến giờ trong ngày; chiếc bấm giờ thực chất là một cỗ máy thứ hai cưỡi trên cùng một nguồn năng lượng.

Các loại chronograph

• Tiêu chuẩn: bắt đầu, dừng, đặt lại phải diễn ra theo đúng thứ tự đó
• Flyback: một cú nhấn đặt lại và lập tức khởi động lại bộ bấm giờ, được các phi công cần bấm giờ liên tiếp mà không lỡ nhịp ưa chuộng
• Rattrapante, hay split-seconds: hai kim chronograph xếp chồng cho phép bạn bấm giờ hai sự kiện bắt đầu cùng lúc, tách ra để ghi các mốc thời gian trung gian
• Monopusher: một nút duy nhất luân chuyển qua bắt đầu, dừng và đặt lại, một bố cục thanh lịch kiểu cổ điển

Những chiếc chronograph huyền thoại

• Omega Speedmaster — chiếc "Moonwatch", được đeo trong mọi sứ mệnh Mặt Trăng có người lái
• Rolex Daytona — chronograph đua xe mà những mặt số "Paul Newman" cổ thuộc hàng đồng hồ được thèm muốn nhất thế giới
• TAG Heuer Monaco — biểu tượng vỏ vuông gắn với Steve McQueen
• Breitling Navitimer — chronograph của phi công với vành bezel thước tính để tính toán trong lúc bay

Đọc vành bezel tachymeter

Nhiều chiếc chronograph mang một thang tachymeter quanh bezel hoặc mép mặt số, và nó biến chiếc bấm giờ thành một máy tính tốc độ. Bắt đầu chronograph khi một vật đi qua một cột mốc, dừng nó sau khi đi hết một dặm hoặc một km đã đo, và con số mà kim giây chỉ vào trên tachymeter chính là tốc độ trung bình theo đơn vị mỗi giờ. Đó là một mẩu tính toán tương tự nhỏ bé tồn tại trên mặt số thuần túy vì nó hoạt động và trông đúng vai.

Cách dùng chronograph mà không làm hại nó

Bắt đầu, dừng và đặt lại bộ bấm giờ thoải mái; nó được thiết kế để dùng. Thói quen duy nhất cần tránh trên hầu hết các chronograph cơ là đặt lại khi bộ bấm giờ đang chạy, trừ khi đồng hồ cụ thể là loại flyback, vì việc ép đặt lại chống lại một cơ chế đang chạy có thể gây áp lực lên các chi tiết. Cứ để chronograph tắt trong thời gian dài nếu bạn muốn, nhưng thỉnh thoảng kích hoạt nó giúp giữ các chi tiết được vận động. Nếu bạn bắt gặp một chiếc chronograph và không chắc nó thuộc họ nào, dù là loại hai ô đơn giản, flyback, hay split-seconds hiếm, ứng dụng AI Watch Identifier có thể nhận diện mẫu máy từ ảnh và giải thích các nút bấm cùng mặt số phụ của nó thực sự làm gì.