Tourbillon — Kẻ thách thức trọng lực

Tourbillon là màn phô diễn sự táo bạo cơ khí nổi tiếng nhất của ngành chế tác đồng hồ. Nó đặt toàn bộ bộ phận điều tiết, gồm bộ thoát và bánh lắc, vào bên trong một lồng xoay nhỏ quay liên tục, và ngắm chiếc lồng đó quay đã trở thành biểu tượng tối thượng của ngành chế tác đồng hồ cao cấp.

Tourbillon là gì?

Được Abraham-Louis Breguet phát minh và đăng ký sáng chế năm 1801, tourbillon được thiết kế để chống lại tác động của trọng lực lên độ chính xác của đồng hồ. Trong một chiếc đồng hồ bỏ túi nằm hàng giờ ở một tư thế thẳng đứng, trọng lực kéo không đều lên bánh lắc và dây tóc, gây ra những sai số vị trí nhỏ. Ý tưởng của Breguet là gắn bộ thoát vào một chiếc lồng quay chậm, thường một vòng mỗi phút, để nó lần lượt đi qua mọi vị trí thẳng đứng và các sai số tự triệt tiêu lẫn nhau thay vì tích lũy.

Tourbillon hoạt động như thế nào?

• Bộ thoát, bánh lắc và dây tóc đều được đặt trong một chiếc lồng xoay nhẹ
• Lồng quay trọn 360 độ, phổ biến nhất là một vòng mỗi phút
• Khi nó xoay, bánh lắc chạy qua mọi vị trí, nên lực kéo của trọng lực được cân bằng
• Lồng có thể mang 70 chi tiết hoặc hơn nhưng nhẹ chỉ bằng một phần nhỏ của một gram, vì mỗi chút trọng lượng thừa mà dây cót phải gánh đều tốn năng lượng

Tourbillon ngày nay có thực sự cải thiện độ chính xác không?

Đây là câu hỏi thành thật đáng được trả lời. Trên một chiếc đồng hồ đeo tay, thứ liên tục chuyển động qua nhiều vị trí khi cánh tay bạn đung đưa, vấn đề trọng lực ban đầu ít quan trọng hơn nhiều so với một chiếc đồng hồ bỏ túi nằm yên ở một hướng. Vật liệu hiện đại, dung sai chặt chẽ hơn và bánh lắc tốt hơn vốn đã mang lại độ chính xác tuyệt vời mà không cần đến nó. Vậy nên một tourbillon ngày nay được trân trọng ít vì là công cụ hỗ trợ độ chính xác thực dụng mà nhiều hơn như một minh chứng tối cao cho kỹ năng của người thợ: chế tạo, cân bằng và hoàn thiện chiếc lồng xoay đó để chạy đáng tin cậy là điều thực sự khó.

Các biến thể của tourbillon

• Flying tourbillon: lồng chỉ được đỡ từ bên dưới, không có cầu trên, nên trông như đang lơ lửng
• Đa trục kép và ba trục: lồng xoay quanh hai hoặc ba trục cùng lúc, nên cân bằng các vị trí trong ba chiều
• Gyrotourbillon: cách diễn giải đa trục của Jaeger-LeCoultre, một vũ điệu hình cầu mê hoặc
• Các biến thể trung tâm và flying có thể được đặt lộ trên mặt số như tâm điểm thị giác

Tourbillon có đáng không?

Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào điều bạn coi trọng. Nếu bạn muốn chiếc đồng hồ chính xác nhất trên mỗi đồng, tourbillon không phải lựa chọn hợp lý, một chiếc chronometer tốt hoặc quartz sẽ đánh bại nó. Nhưng nếu bạn trân trọng thủ công, sân khấu cơ khí và lịch sử của cơ chế phức tạp này, một tourbillon được chế tác tốt mang lại một dạng nghệ thuật động mà ít vật thể nào sánh được. Giá trị nằm ở việc chế tạo và việc ngắm nhìn, không phải ở số giây nó giữ được. Giá leo dốc mạnh từ những mẫu phải chăng hơn đến những đỉnh cao hiếm hoi của ngành chế tác cao cấp, phản ánh những giờ hoàn thiện thủ công phía sau chiếc lồng.

Phân biệt tourbillon thật với thứ trông giống

Một tourbillon thật có bản thân bánh lắc nằm bên trong chiếc lồng xoay, nên toàn bộ cụm điều tiết quay cùng nhau. Hãy cảnh giác với kiểu hiển thị "open heart" hay "flying balance", thứ cho thấy một bánh lắc lộ ra dao động tại chỗ qua một ô cắt trên mặt số nhưng không xoay toàn bộ bộ thoát, đó không phải tourbillon. Vì khác biệt có thể tinh tế trong một tấm ảnh, và vì các bản tri ân giá phải chăng tồn tại cùng những mẫu nghiêm túc, ứng dụng AI Watch Identifier có thể giúp bằng cách nhận diện mẫu máy từ ảnh và cho bạn biết nó có mang một tourbillon thật hay không, cùng với biến thể và vị trí đại khái của nó trên thị trường.